- Manuel Cabezas Hidalgo, Ciudad Realekoa, Tiburcio Zazo Ledesma, eta Eusebio Moreno Durán, dira, azken biak Badajozeko probintziakoak
Bilbo, 2026/03/18
Gerra Zibilean Desagertutako Pertsonak Bilatzeko eta Identifikatzeko Programak beste emaitza positibo bat eman du; oraingo honetan hiru dira genetikoki identifikatutako pertsonak, 1939-1941artean Urduñako Espetxe Zentralean hildako presoak.
Genetikoki identifikatu ahal izan diren hiru pertsonen nortasunak honako hauek dira:
- Manuel Cabezas Hidalgo, Los Pozuelos de Calatravakoa (Ciudad Real)
- Tiburcio Zazo Ledesma, Talarrubiasekoa (Badajoz)
- Eusebio Moreno Duran, Peñalsordokoa (Badajoz)
Hiruren gorpuzkiak Urduñako hilerritik berreskuratutakoak dira, 2022ko abenduan egindako desobiratzean, eta ordutik, Gogora Institutuak ahaleginak egin ditu haien ondorengoak aurkitzeko, lagin genetikoak lortzeko eta, azkenik, identifikatzeko. Senideak bilatzeko lan horretan, Gogora Institutuak tokiko eta probintziako erakundeen laguntza izan du, zehazki, Badajozeko eta Ciudad Realeko Diputazioena eta tokiko Udalena.
Manuel Cabezas Hidalgo eta Tiburcio Zazo Ledesmaren familiek datorren astean jasoko dituzte gorpuzkiak euren jaioterrietan. Eusebio Moreno Duranen gorpuzkiak apirilean emango dizkiote familiari. Horretarako, María Jesús San José Justizia eta Giza Eskubideen sailburua eta Alberto Alonso Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuko zuzendaria izango dira bertan.
Ekimen honek desagertutako pertsonen senideen sufrimendua orbaintzen laguntzen du, horiek identifikatuz eta familiei itzuliz, eta prozesu horrek gizarte osoa duintzen du, biktima horiei egungo gizartearen memoria kolektiboan merezi duten lekua ematen baitie.
Gogora Institutuak ‘Gerra Zibilean Desagertutako Pertsonak Bilatzeko Programa’ darama aurrera, gerran eta diktadura frankistaren lehen urteetan hildako pertsonak bilatu, berreskuratu eta identifikatzeko. Identifikaziora iritsi arteko prozesuaren etapa ezberdinetan parte hartzen dute Euskal Prospekzio Taldeak, Gerra Zibileko biktimen balizko ehorzketak aurkitzeaz arduratzen denak; Aranzadi Zientzia Elkarteak, gorpuzkiak lurpetik atera eta auzitegi-azterketa egiten duenak; eta EHUko Biomics laborategiak, DNA laginak aztertzeaz eta erkatzeaz arduratzen denak.
85 urteren ostean, sorterrira bueltan
Hiru gizonok 1941eko martxoan hil ziren; gerra amaitu ondoren atxilotuak, beren jatorrizko lekuetatik urrun eramanak, eta kartzela frankistetako baldintza ankerren biktimak, kasu honetan Urduñako Espetxe Zentralekoak. Sorterrira itzuliko dira, hil zirela 85 urte betetzen direnean.
Manuel Cabezas Hidalgo Los Pozuelos de Calatravan (Ciudad Real) jaioa zen, ezkongabe zegoen eta ogibidez nekazaria zen. Dokumentazio historikoak jasotzen duenez, 1940ko urtarrilaren 22an sartu zuten preso Ciudad Realeko Espetxe Probintzialean, Almodovar del Campoko espetxetik eramanda. Urte hartako otsailaren 8an eraman zuten Urduñako Espetxe Zentralera, eta urtebete pasatxo geroago, 1941eko martxoaren 10ean, 24 urte zituela hil zen giltzurrunetako gaixotasun baten ondorioz, heriotza-agiriaren arabera.
Tiburtzio Zazo Ledesma, jaiotzez Talarrubiasekoa (Badajoz), ezkonduta zegoen eta 4 seme-alaba zituen. 1939ko abenduaren 29an Herrera de Duqueko barrutiko espetxean sartu zuten preso Talarrubiako Udal Gordailutik, eta handik Castuerako Espetxe Zentralera bidali zuten 1940ko urtarrilaren 13an. Handik hilabete eskasera, Urduñako Espetxe Zentralera eraman zuten, eta bertan hil zen, 66 urte zituela, 1941eko martxoaren 24an, giltzurrunetako gaixotasun baten ondorioz hil zela egiaztatzen duen agiriaren arabera.
Eusebio Moreno Duran, Peñalsordokoa (Badajoz), ezkonduta zegoen eta hiru seme-alaben aita zen. Castuerako Espetxe Zentralera preso eraman zurten 1940ko urtarrilaren 31n, eta, bi egun geroago, Urduñakora eraman zuten. 1941eko martxoaren 9an hil zen, 40 urte zituela, heriotza-agiriaren arabera, pneumonia batek eragindako konplikazio baten ondorioz.
Urduñako Espetxe Zentraleko 27 biktima identifikatuta
Behin hilerriko desobiratze lanak amaituta, 93 pertsonaren gorpuzkiak berreskuratu dira, guztiak Urduñako espetxe frankistaren biktimak. Lortu diren identifikazioen arabera, identifikatzeko dauden gorpuzkiak 1941eko martxotik ekainera arte hildako presoenak direla ondorioztatzen da, orduan itxi baitzen behin betiko zigor arloko zigorra.
Urduñako kasuan, jakina da gutxienez 225 pertsona hil zirela espetxe horretan, guztiak gizonezkoak eta beste autonomia-erkidego batzuetatik eramandakoak. Erdiak baino gehiago, 127 extremadurarrak ziren, eta beste 41 gaztelaniazkoak (34 Ciudad Realekoak, 4 Toledokoak eta 3 Albacetekoak), 22 Malagako espetxetik eramanak, 7 Tarragonakoak eta gainerako 28ak Estatuko beste probintzia batzuetakoak.
Hildakoei eta aldez aurreko identifikazioei buruzko informazio gehiago: https://labur.eus/orduna